Aşırı Alkol Alımının Sağlık Üzerindeki Etkileri

---

Aşırı Alkol Alımı Nedir?

Türkiye standartlarına göre; bir küçük bira 330 ml, bir kadeh şarap 150 ml ve bir tek rakı 40 ml olarak kabul edilir. İçerdikleri alkol oranına bakılmaksızın; kadınlarda günde 4, erkeklerde ise günde 5 içki ve üzeri tüketim “aşırı alkol alımı” olarak tanımlanır.

Erkekler, kadınlara oranla daha sık ve distile (yüksek alkollü) içkileri daha fazla tüketirler. Ancak kadınlarda biyolojik yapı gereği, erkeklerle aynı miktar içseler bile kan alkol seviyeleri daha yüksek seyreder. Bu durum, kadınlarda karaciğer hasarı gibi sağlık komplikasyonlarının daha hızlı ve sık görülmesine neden olur.

---

Merkezi Sinir Sistemi Üzerindeki Etkiler

Sürekli alkol tüketiminin beyin üzerindeki en yıkıcı sonucu Alkolik Serebellar Dejenerasyon‘dur. Serebellum (beyincik), vücudun denge ve koordinasyon merkezidir. Alkol toksisitesi bu bölgeye zarar verdiğinde:

• Yürüme dengesizliği ve denge problemleri ortaya çıkar.
• Bu durum, kronik alkol kullanıcılarının %10 ile %25‘ini etkiler.

Eğer bu süreçte yetersiz beslenme (malnütrisyon) de tabloya eklenirse, hem nörolojik hem de psikiyatrik bozukluklarla karakterize olan Wernicke-Korsakoff Sendromu gelişebilir.

---

Gizli Tehlike: Tiamin (B1 Vitamini) Eksikliği

Tiamin, sinir sisteminin çalışması ve karbonhidratların enerjiye dönüştürülmesi için hayati bir vitamindir. Vücutta depolanmadığı için düzenli alınmalıdır.

Nedenleri:

• Alkol Kullanımı: Alkol, tiaminin bağırsaklardan emilimini bozar ve vücut depolarını hızla tüketir.
• Emilim Bozuklukları: Mide-bağırsak hastalıkları veya obezite cerrahisi emilimi engelleyebilir.
• Yetersiz Beslenme: Rafine karbonhidrat ağırlıklı (beyaz pirinç, beyaz ekmek vb.) beslenme riski artırır.

---

Belirtiler ve Klinik Tablo

Tiamin eksikliği, vücutta iki ana sistemi vurur:

1. Nörolojik Belirtiler (Kuru Beriberi ve Wernicke-Korsakoff):

• Ataksi: Denge bozukluğu ve yürüme güçlüğü.
• Periferik Nöropati: Kollarda ve bacaklarda uyuşma, yanma ve kas güçsüzlüğü.
• Wernicke Ensefalopatisi: Akut gelişen zihin karışıklığı ve göz hareketlerinde anormallikler.
• Korsakoff Psikozu: Kalıcı hafıza kaybı ve hastanın hatırlamadığı anılar yerine hayali hikayeler anlatması (konfabulasyon).

2. Kardiyovasküler Belirtiler (Islak Beriberi):

• Kalp yetmezliği, hızlı kalp atışı, nefes darlığı ve bacaklarda ciddi ödem.

---

Tedavi ve Prognoz

Tiamin eksikliğinin tedavisi, semptomların şiddetine göre planlanır:

• Acil Müdahale: Wernicke-Korsakoff şüphesinde, özellikle sinir sistemi etkilenmişse damar yoluyla (IV) yüksek doz tiamin uygulaması hayat kurtarıcıdır.
• Kritik Uyarı: Alkol öyküsü olan hastalara glikoz (şekerli serum) verilmeden önce mutlaka tiamin verilmelidir; aksi takdirde glikoz, kalan son tiamini de tüketerek hastayı komaya sokabilir.
• Beslenme ve Destek: Tam tahıllar, baklagiller ve et gibi tiamin zengini gıdalar diyete eklenmeli, alkol bağımlılığı için profesyonel destek alınmalıdır.

Sonuç: Erken teşhis edildiğinde nörolojik hasarların bir kısmı geri döndürülebilir. Ancak tedavi edilmeyen kronik vakalarda denge kaybı ve hafıza bozuklukları kalıcı hale gelebilir. Belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.