Çok mu İçiyorum?

Alkol Tüketimi Konusunda Bilimsel Gerçekler ve Yeni Bulgular

Giriş: “Kuru Ocak” (Dry January) ayı bitti ve birçoğumuz normal düzenimize döndük. Ancak alkol tüketimiyle ilgili kafa karışıklığı devam ediyor. Bir yanda “günde bir kadeh kalbe iyi gelir” diyenler, diğer yanda “hiçbir miktarı güvenli değil” diyen otoriteler… Peki, bilim aslında ne söylüyor?

Not: Dry January (Kuru Ocak), katılımcıların Ocak ayı boyunca alkol tüketimini tamamen bıraktığı küresel bir sağlık ve farkındalık kampanyasıdır.

---

Çok mu İçiyorum? Bilimsel Verilerin Işığında Alkol Tüketimi

Yeni yıl kararları ve detoks aylarını geride bıraktık. Ancak alkol tüketimi söz konusu olduğunda, tıp dünyasından gelen mesajlar her zamankinden daha karmaşık görünüyor. Dr. F. Perry Wilson’ın Medscape’te yayınlanan son analizinden yola çıkarak, bu konudaki en güncel verileri sizler için derledim.

Kafa Karıştıran Tavsiyeler

Alkol konusunda herkesin kafası karışık ve bunda haksız sayılmazlar. Otoriteler arasındaki farklar şaşırtıcı:

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO): Sağlık için “güvenli bir alkol tüketim seviyesi yoktur” diyor.
• Amerikan Kalp Derneği (2025): Günde 1-2 kadeh içmenin kalp hastalığı riskini artırmadığını, hatta düşürebileceğini söylerken, bilimin bu konuda yetersiz olduğunu vurguluyor.
• ABD Beslenme Rehberleri (2026): Eskiden erkeklere 2, kadınlara 1 içki sınırı koyarken, artık sadece “daha iyi sağlık için daha az tüketin” diyerek ucu açık bir tavsiye veriyor.

Peki, bu veriler arasında yolumuzu nasıl bulacağız?

Kolay Cevaplar: Aşırı Tüketim ve Hiç İçmeyenler

Öncelikle net olan kısımları ayıralım. “Aşırı içki” veya “binge drinking” (bir oturuşta erkekler için 5, kadınlar için 4 ve üzeri içki) kesinlikle zararlıdır. Bu tarz tüketim; yaralanmalar, kalp krizi, felç, diyabet ve çeşitli kanser türleri riskini artırır.

Diğer yandan, hiç alkol kullanmayan birine “sağlık için başla” demek de yanlıştır. Eskiden yapılan ve az miktarda alkolün hiç içmemeye göre daha uzun yaşamla ilişkilendirildiği (J-eğrisi) çalışmaların çoğu hatalıdır. Bu çalışmalar, sağlık sorunları nedeniyle alkolü bırakan “hasta bırakıcıları” hiç içmeyen grubuna dahil ederek sonuçları çarpıtmıştır.

“Ilımlı” İçiciler İçin Riskler Neler?

Günde 1-2 kadeh içen “sosyal içiciler” grubu için veriler iki ana başlıkta toplanıyor:

1. Tansiyon: Alkol tüketimi ile kan basıncı arasında doğrusal bir ilişki vardır. Miktar arttıkça tansiyon yükselir. Bu artış az olsa da, tansiyon sorunu yaşayanlar için önemlidir.

2. Kanser: Sigara içmeyen erkeklerde ılımlı alkol tüketimi ile kanser riski arasında güçlü bir bağ bulunmamıştır. Ancak Meme Kanseri önemli bir istisnadır. Kadınlarda alkol tüketimi, sigara içip içmediklerine bakılmaksızın meme kanseri riskini doğrusal olarak artırmaktadır. Bunun nedeni alkolün östrojen metabolizmasını etkilemesidir.

Kalbe İyi Geldiği Efsanesi ve Genetik Gerçekler

Yıllarca duyduğumuz “bir kadeh şarap kalbe iyi gelir” efsanesi, genetik çalışmalarla (Mendelian Randomization) sarsılıyor. Genetik olarak daha fazla alkol tüketmeye yatkın bireylerde yapılan çalışmalar, alkolün koruyucu bir etkisi olmadığını, aksine koroner arter hastalığı ve atriyal fibrilasyon riskini artırdığını gösteriyor.

Gözlemsel çalışmalarda görülen “fayda” ise muhtemelen alkolün kendisinden değil, az miktarda içki içen kişilerin genellikle spor yapma, iyi beslenme gibi diğer sağlıklı alışkanlıklara sahip olmasından kaynaklanıyor.

Egzersizin Koruyucu Gücü

İyi bir haber de var: Egzersiz, alkolün getirdiği riskleri silebilir. Yaklaşık 25.000 kişiyle yapılan bir çalışmada, yüksek alkol tüketimi ölüm riskini artırırken, düzenli egzersiz yapan grupta bu riskin neredeyse tamamen ortadan kalktığı görülmüştür.

Sonuç: Ne Kadar İçmeli?

Tüm bu verileri birleştirdiğimizde, özel bir sağlık sorununuz (hamilelik, ilaç kullanımı vb.) yoksa, ılımlı alkol tüketiminin (günde 1-2 kadeh) genel sağlığınız üzerinde çok büyük bir etkisi olmayabilir.

Dr. Wilson’ın da özetlediği gibi cevap muhtemelen “kararında” olmaktır. Pişmanlık duymadan keyif alacak kadar, ipin ucunu kaçırmadan gevşeyecek kadar….

Sağlıklı günler dilerim.